Po raz czwarty w dniach 11-12 września 2015 r. odbyła się w Zakopanem Ogólnopolska Konferencja Doktorantów Prawa Finansowego współorganizowana przez Zakład Prawa Finansowego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Stowarzyszenie Doktorantów i Doktorów Prawa Podatkowego. Podobnie jak w ubiegłych latach wydarzenie stało się okazją do przedstawienia przez doktorantów wyników swoich badań naukowych, a także stanowiło formę przygotowania do publicznej obrony prac doktorskich prelegentów. W ramach pierwszego dnia konferencji odbyły się panele dyskusyjne następujące po referatach poszczególnych uczestników.

Prezes Stowarzyszenia Iwona Biernat-Baran podziękowała za udział oraz wymierne wsparcie merytoryczne kierownikom Zakładu Prawa Finansowego WPiA UJ prof. dr. hab. Bogumiłowi Brzezińskiemu, Katedry Prawa Podatkowego Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku prof. dr hab. Leonardowi Etelowi oraz przewodniczącemu rady programowej Konferencji prof. UJ Adamowi Nicie.

W pierwszym wystąpieniu przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Podatkowego prof. Leonard Etel przybliżył kierunkowe założenia nowej ordynacji podatkowej. Wskazywał na obecny etap prac nad ustawą, który wiąże się z koniecznością ustalenia i wyważania wielu stanowisk w ramach konsultacji społecznych, a także wyważania interesu publicznego i podatnika. Założenia projektowanego aktu w odróżnieniu od obecnie obowiązujących regulacji zawierają m.in. zasady ogólne całego prawa podatkowego, niewładcze formy załatwiania spraw podatkowych, mediację, wykorzystanie w szerszym zakresie środków komunikacji elektronicznej we wzajemnych kontaktach organów podatkowych i podatników, procedurę konsultacyjną, klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania. W ocenie prof. Etela gruntownego przeglądu i uporządkowania wymagały istniejące instytucje ogólnego prawa podatkowego, w szczególności przedawnienia i nadpłaty, które w możliwie szerokim zakresie uwzględniałyby orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Nowa ordynacja podatkowa powinna także zawierać czytelny katalog praw i obowiązków podatnika oraz przewidywać tryb postępowania uproszczonego w tych przypadkach, gdzie nie zachodzi konieczność prowadzenia żmudnego i kosztownego postępowania podatkowego w obecnym kształcie. W dyskusji na temat kierunkowych założeń projektowanej ordynacji podatkowej uczestnicy konferencji zgodni byli co do potrzeby dalszego funkcjonowania interpretacji indywidualnych prawa podatkowego. Zdaniem prof. Adama Nity zgłaszane postulaty wyeliminowania interpretacji indywidualnych doprowadziłyby w istocie wyłącznie do przesunięcia w czasie pojawiających się wątpliwości podatników co do stanu prawnego. Wiązałoby się to jednak z dużo większym ryzykiem podatników oraz zwielokrotnionymi kosztami. Jak stwierdził z prof. Bogumił Brzeziński możliwość poddania interpretacji przez podatników kontroli sądowoadministracyjnej stanowi swoisty obóz treningowy dla organów podatkowych, które z kolei mogą zweryfikować prawidłowość stosowania prawa w warunkach mniej ingerencyjnych w prawa podatnika.

Przedmiotem wystąpienia dr Jowity Pustuł było zagadnienie grup kapitałowych jako podatnika podatku dochodowego od osób prawnych w kontekście modeli funkcjonujących w ustawodawstwach różnych państwa.  Wskazała na koncepcje rozdziału oraz teorię jedności gospodarczej, która w poszczególnych  jurysdykcjach może przybrać różne formy. Jak podkreśliła dr Pustuł nie można nie dostrzegać faktu, że niektóre z państw w swoich porządkach prawnych nie przewidziały funkcjonowania podatkowych grup kapitałowych jak np. Kanada, Belgia.

Pozostali prelegenci w szerokim zakresie poruszali tematykę dotyczącą międzynarodowego prawa podatkowego, a także aspektów regulacji prawa unijnego oraz aktualnego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE i ich wpływie na krajowy porządek prawny. Szeroko poruszona została kwestia planowanych przez Komisję Europejską regulacji w zakresie wprowadzenia wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych oraz efektywnego opodatkowania zysku w miejscu jego faktycznego opodatkowania. W tym kontekście uczestnicy konferencji odnieśli się do możliwości wytyczenia granic między konkurencyjnością podatkową a istnieniem raju podatkowego. Zdaniem prof. A. Nity nie można tracić z pola widzenia odmiennych celów harmonizacji, które przyświecają harmonizacji pośredniej, gdzie na pierwszy plan wysuwa się kwestia wspólnego rynku oraz harmonizacji bezpośredniej, która zapobiega unikaniu opodatkowania.

W dalszym ciągu aktualne pozostaje zagadnienie nadużycia prawa podatkowego. Odnosząc się do przybliżonej w trakcie konferencji tematyki nadużycia prawa podatkowego we Francji prof. B. Brzeziński podkreślił, że nie sposób mówić o nadużyciu prawa podatkowego w działaniach podatnika, gdyż w dużej mierze to nie on a organ podatkowy stosuje prawo. Nadużycie podatnika może mieć jednak miejsce na gruncie prawa cywilnego, którego instytucje mogą zostać wykorzystane dla celów podatkowych.

Prelegenci w swoich wystąpieniach wskazywali na aktualne problemy prawa podatkowego, które nie doczekały się jednoznacznego rozwiązania w orzecznictwie sądowym, jak również przedstawiali szersze zjawiska istotne dla wciąż ewoluującego prawa podatkowego takie jak formalizm prawa podatkowego, przerzucanie ciężaru podatkowego, bądź wciąż nieuregulowane kwestie związane z ochrona praw podatnika w kontekście zasad konstytucyjnych.